شيمى و علوم طبيعى كه موجود است و او مخترع تيزاب سلطانى و جوهر گوگرد و سنگ جهنم و جيوه قرمز و الكل و غيره بود و لابراتوارى داشت مجهز و منظم كه پس از او كشف گرديد . جابربن حيان از شاگردان امام صادق ( ع ) است خودش در كتاب‌هايش تصريح كرده كه علوم من هرچه هست از امام صادق اخذ و اقتباس شده است . « 1 » « گوستاولوبون » فرانسوى مىگويد : مشهورترين علماى شيمى اسلام ، جابر است كه در اواخر قرن هشتم ميلادى حيات داشته ، كتاب‌هاى او خيلى زياد است تا آن كه مىگويد نوشته‌هاى جابر « 2 » مانند : دايرة المعارف علمى . و شامل خلاصه از مجموع مسائل شيمى مسلمين ، در اين نوشته‌ها تركيباتى ذكر شده كه قبلًا معلوم نبودند . « پاستور فرانسوى » كاشف ميكروب مىگويد : « من به واسطه فرمايش امام چهارم زين العابدين ( ع ) در صحيفه سجاديه « و امزج الوباء فى ميائهم » موفق به كشف ميكروب وباء و غيره شدم . » « 3 » نكته : به مقتضاى حديث شريف « العلم علمان علم الابدان و علم الاديان » « 4 » و تقدم علم اقتصاد بر علم معاد « من لامعاش له لا معاد له » « 5 » در قرون اوليه اسلام ، دانشمندان به علوم هر دو رشته اهميت مىدادند و در دانشگاه‌هاى اسلامى تدريس و تعليم مىشد . روى همين جهت دانشمندان بزرگ مانند : ابن رشد ، جابر بن حيان ، فارابى ، ابن‌سينا ، ابوريحان و محمد بن زكريا و . . . به جامعه اسلامى تحويل داده مىشد . نهايت الامر بعضى ، در

--> ( 1 ) . جهان اسلام ، ص 122 و 126 و 241 . ( 2 ) . در پاورقى مىگويد : تصنيفات او زياد از هزار جلد است ( تا آن كه مىگويد ) در اين كه شاگرد امام جعفر صادق بوده شكى نيست زيرا در مولفات خود مكرر به نام و عنوان آن حضرت قسم ياد مىكند . ( 3 ) . صحيفه سجاديه ، دعاء 27 ، دعائه عليه السلام لاهل الثغور . « مرض و با را در آب‌هاى آن‌ها مخلوط كن ! » ( م ) ( 4 ) . علم بر دو نوع است ، علم بدن ، و علم دين . ( بحارالانوار ، علامه مجلسى ، ج 1 ، ص 220 ) ( م ) ( 5 ) . كسى كه اقتصاد و معيشت خوبى ندارد ؛ قيامت هم ندارد .